RAKONTU ALIAN ANJO 14. LA VIVANTA MORTINTINO

la vivanta mortintino

desegnaĵo de ricardo garanhani

Noto: Entombigo de vivanta homo, kun simptomoj de morto, ĉiam estis temo por teruraj rakontaĵoj. Allan Poe (1809-1849), neeviteble, havas du (Premature Burial  kaj The fall of the House of Usher); en la enkonduko de la unua, li priskribas famajn siatempajn okazaĵojn pri la problemo. En novelo plena je emocioj Selma Lagerllöf (1858-1940) ankaŭ rakontas pri junulino elprenita ekde tuja entombigo (En herrgårdssägen -1899).
Taŭga observo estas pri tio, kiel estas simplaj la rakontoj de mia avino. Analfabetaj homoj rakontadis ree kaj ree kaj iom post iom la historio reduktiĝis al nuda krudaĵo kaj nur ĝia esenco restis netuŝata.

Estis foje tio, ke bienulo havis filinon. Li estis tre riĉa vidvo kaj posedis sklavojn kaj sklavinojn kaj brutaron. Li havis nur tiun filinon kej li tre amis ŝin. Ŝi studadis muzikon, li venigis instruistojn el marbordourboj kaj iom post iom ŝi iĝadis talenta junulino.
Okazis ke iutage mortis la junulino. La bienulo suferegis kaj preskaŭ mortis pro ĉagreno. Li preparigis tre riĉan blankan mortoveston, mendis diademon je oranĝfloroj kaj bukedon kaj nuptan vualon. Tiutempe, la junulinoj kiuj mortis virgaj ne estis entombigitaj en violkoloraj vestoj sed en fianĉina robo, tre blanka kaj tre bela. Poste la bienulo enmetigis en la ĉerkon ĉiujn juvelojn apartenantajn al la familio ĉar li ne plu havis edzinon nek filinon kaj li ne volis vendi la oraĵojn.
Do, la maljunulinoj lavis la kadavron, kombis ŝiajn harojn, vestis ŝin per mortovesto, kiu estis la fianĉina robo, kaj metis la bukedon en ŝiajn manojn kaj la vualon sur la kapon kaj la nuptan diademon sur la vualon. Poste ili ornamis ŝin per braceletoj kaj kolieroj kaj ringoj kaj orelpendaĵoj.
Ŝi pli aspektis kiel filino de reĝoj, tiel admirinda ŝi iĝis.

Continue lendo “RAKONTU ALIAN ANJO 14. LA VIVANTA MORTINTINO”

Visitas: 987

la homa specio.15, 16, 17, 18 kaj 19

La Homa Specio. Ĉapitroj 15, 16, 17, 18 kaj 19.


15.

    kiom da frenezaĵoj. ĉu la tuta libro estas egale?
    ne. kelkfoje ĝi estas terura, kelkfoje belega. kelkfoje ĝi multe instruas, kelkfoje ĝi estas timige azeneca.
    avĉjo, ĉu vi nenion ŝanĝis dum la legado?
    kompreneble jes. anstataŭ Dio aŭ io ajn egalvalora, mi legis la Freneza kaj Sadisma Patriarko. tio igas logika la aferon.
    silento.
    kiom da feroco, avĉjo. mi ja tute ne volas sonĝi pri tio. ili mortigis tridek du mil knabojn.
    kiel vi scias?
    mi imagas ke la kvanto de knabinoj kaj knaboj estas pli-malpli egala.
    silento.
    kiel ili liveris dek ses mil knabinoj al dek du mil soldatoj? ĉu la estroj ricevis pli ou unu?
    la libro nenion diras pri.
    silento.
    avĉjo, ili liveris tridek du knabinojn al la sacerdotoj. kion ili faris al la knabinoj?
    ni dormu.


16.

    dum la matenmanĝo parolis la knabo:
    paĉjo, mi forgesis demandi: kie estas la vesperto?
    poste mi montros ĝin.
    kiel vi eltrovis ĝin malantaŭ la spegulo?
    okazis la jeno: ĉiam aperis fekaĵetoj en mia kripo, sub la spegulo. mi opiniis ke estas muso. iam, mi purigadis la fekaĵetojn kaj aŭdis brueton. kaj mi pensis: mi levos la spegulon kaj ĝi kuros. sed ne, mi levis la spegulon kaj la brueto daŭris. kaj mi rigardis kaj vidis la vesperton. ĝi estas ete eta.
    mi volas vidi ĝin.
    finu la manĝon.
    iomete poste, mi levis la spegulon.
    vi ambaŭ restu sube, estas pli facile por vidi.
    madono!, paĉjo, kia malbela besto!
    tuŝu ĝian dorson! similas al veluro.
    mi, neniam.
    la maljunulo, tamen, fingre frotetis la dorson de la vesperteto. je ĉiu tuŝo ĝi malfermis la buŝeton kaj kuntiriĝis.
    ĝi estas tre malbela. aspektas kiel la kornkapulo.
    ridadoj.
    paĉjo, foje miaj amikoj eniris ĉi tien por trinki akvon kaj demandis al mi kial estas diablo en via kripo.
    ne estas diablo. estas faŭno.
    ĝi estas kapropieda, ĝi havas kornojn kaj estas senvesta.
    kaj ĝi havas enmane la Pajno-ŝalmon, rigardu.
    sed neniu kripo havas faŭnon!
    mia intenco estis kripo kiu ampleksus ĉiujn religiojn, por la naskiĝo de la Homo. mankis tempo por daŭrigi: aŭ mi haltis, mi ne memoras. kaj nur la faŭno restis.
    ka! faŭno en la kripo kaj vesperto malantaŭ la spegulo. mi ja foriros por ludi.
    li foriris.
    mia patro prenis la ĝardenajn ilojn kaj estis foriranta.    
    ĉu vi volas helpon?
    kompreneble ne.
    do mi lavos tolaĵon.


17.

    paĉjo, hodiaŭ mi helpos vin dum la preparo de la hundara manĝo. ĉu ne estas la ĝusta horo?
    jes. do ni metu benketon apud la kuirforno. kelkaj taskoj mi devas fari, ne vi. unue, la kaserolego.
    kiom da siteloj kun akvo?
    nun, unu kaj duono. poste duonon plian.
    madono!
    do, farite. mi tenos la ujon kaj vi enmetos ses glasojn da rizo.
    unu kaj du kaj tri… kaj ta kaj ta kaj ta! kaj kion pli?
    tiun ĉi pakon da kokida dorsaĵo. atentu! 
    kiom da pecoj estas ĉi tie? 
    kvar!
    sed estas kvin hundoj!
    jes. mi dispecigos tiun ajlobulbon ĉi kaj vi enmetos kune.
    farite. ĉu nur tio?
    jes. post la bolado kaj kuirado, mi miksos maizfarunon en la lastan duonsitelon, kirlos ĉion kaj surmetos la kovrilon kaj forprenos de sur la fajro. morgaŭ matene, ĝi estos malvarma.
    paĉjo, unu hundo restos sen viando.
    ĉu vi neniam vidis, kion mi faras antaŭ ol disdoni?
    ah!, jes. vi enmetas la manojn en la kaserolego, dispecigas la tutan viandon kaj dismetas ĉion en la kuvojn.
    kaj nun, kiom da pecetoj por hundo?
    multaj etaj pecoj. hm!, mi komprenis.
    se mi metus la dorsaĵojn en la kuvojn, kio okazus?
    unu el la hundoj ne ricevus.
    kaj se estus nur unu peco por la kvin hundoj?
    la plej forta prenus por si kaj la aliaj ne ricevus.
    kaj se du el ili opinius ke ĝi estas la plej forta?
    tiam, ambaŭ aĉe batalus.
    ĉu vi jam vidis ĉi tie batalo pro manĝo?
    ne. ili eĉ manĝas kune el la sama kuvo, kelkfoje.
    tio havas nomon, filo. iutage, poste, vi lernos.


18.

    paĉjo, avĉo montris al mi papilion, kiu havas en ĉiu flugilo la numeron ok.
    ili estas oftaj ĉi tie.
    se ni rigardas ilin el alia flanko, anstataŭ du ok ni vidas du infinitojn! diris la maljunulo.
    kaj la knabo: jes.
    kaj la maljunulo: 
    do, lernu tion: du infinitoj estas tiel grandaj kiel unu.


19.

    meze de miaj paperoj, mi trovas:
    kiam la tensio estas neeltenebla, la homo fantazias; li fantazias dum dormo por metaboligi la mensan vorticon – la sonĝo; li fantazias por eviti la totalan apartigon inter sia fizika korpo kaj tio komprenata kiel animo aŭ spirito aŭ konscienco – la frenezo; li fantazias ĉar li bezonas klarigon pri la timegiga ekzistado; kial mi estas ĉi tie, kial ekzistas la mondo – la religio; li fantazias ene de tio komprenata kiel penso aŭ rezono aŭ logiko, mi povas inventi halucinigan sistemon, ĉio estas materio, ĉio estas ideo, ĉio estas ombro, ĉio estas nenio, ĉio estas ĉio, se nur tiu sistemo estas enkadrita en alia sistemo sen reciprokra kontraŭdiro – la filozofio; kaj li intence fantazias, kreante privatajn universojn per amuzoj, ludoj, memtorturadoj, kaj dum la tuta tempo li scias ke ĉio estas mensogo – la arto.
    la kvin aspektoj de la fantazio: sonĝo, frenezo, religio, filozofio kaj arto.
    amiko mia, kiu post kelka tempo fariĝis filozofo, aldonis: ankaŭ scienco. ĉu ne estas tiu ĉi flanko de la scienco, branĉo de la filozofio?
    kiom da paperoj, kiom da skribaĵoj! mi iros por dormi.
Visitas: 793

GIL VICENTE 25. O JUIZ DA BEIRA (1525)

pero marques

Resumo:

Pero Marques, o marido de Inês Pereira, é juiz em Beira. Houve mexericos sobre seu desempenho e ele é chamado para que julgue na corte, diante do rei. Para mostrar que ele é um rústico, o Porteiro apresenta a ele uma cadeira, para que se sente durante o julgamento. Ele não sabe de que lado deve se sentar e exige um banquinho. Vem Ana Dias e reclama justiça, pois sua filha foi violada. O Juiz diz que são coisas de moços. Diz também que se deve verificar o trigal onde o fato aconteceu. Se as plantas estiverem muito amassadas. é sinal de que houve violência; do contrário, não. Vem um sapateiro e discute com Ana Dias. Ela alcovitou e seduziu sua filha para o pecado, convidando-a a visitar um jovem. O Juiz dá a sentença: se fosse um convite para trabalhar, será que a moça iria? Mas manda que Ana Dias seja açoitada. Vem um Escudeiro. Apaixonou-se por uma moura e usou os serviços de Ana Dias. Gastou o que tinha e não conseguiu a moça. O Juiz absolve a alcoviteira. O mesmo escudeiro pede que o criado lhe devolva a roupa nova, já que não quer trabalhar mais para ele. O Juiz faz o julgamento, deixando o caso como está. Vêm quatro irmãos discutir uma herança, um asno deixado pelo pai. Cada um tem uma característica principal: um é preguiçoso, um é dançarino, um é esgrimista e um é apaixonado. O Juiz quer que o asno seja citado para a próxima audiência, para que conclua o julgamento. Cantam todos e acaba-se a comédia.

GV078. Amador

Leixar quero amor vosso,
Mas não posso.

(canta Jaqueson Magrani)

GV079. Todos

Vamos ver as Sintrans,
Senhores, á nossa terra,
Que o melhor está na serra.
As serranas Coimbrans
E as da serra da Estrela,
Por mais que ninguem se vela,
Valem mais que as cidadans:
São pastoras tão louçans,
Que a todos fazem guerra
Bem desde o cume da serra.

(canta João Batista Carneiro)

 

Comentário:

Leve comédia com personagens engraçados, em situações típicas da época. O fato de o Juiz ser o personagem de uma peça anterior prova muito que aquela peça realmente tinha agradado. Há toda uma crítica a julgamentos muito parciais, pois, na verdade, todas as decisões do Juiz são inusitadas. Pero Marques representa aqui uma justiça ingênua, desatada dos labirintos da lei, mas que se revela como verdadeira sabedoria popular. A literatura oral de todos os povos apresenta casos semelhantes.
É bom citar os julgamentos rápidos e inteligentíssimos de Sancho Pança, no capítulo 45 da segunda parte do Don Quixote de Cervantes (1547-1616). Num dos casos mais difíceis, verdadeira charada apresentada para julgamento (capítulo 51), Sancho diz que o homem deve continuar vivo pois quando a Justiça está em dúvida, recorre-se à misericórdia.
No Alcorão, num trecho que narra parte da história de José no Egito, há também um julgamento simples a respeito da calúnia da mulher do egípcio que comprara José (não é mencionado o nome Putifar): esta diz que o jovem tentou violentá-la e ele desmente. Um testemunho da familia dela sentencia: se a túnica de José estiver rasgada na frente, ela fala a verdade; se estiver rasgada atrás, ele está sendo sincero (capítulo 12, 22 a 30).

Visitas: 1873