Categoria: Esperanto

24. Ribelo

    Post la morto de Akrobato, sekviĝis periodo de silento kaj teruro. Nun, jes, neniu emis rideti. Miaj amiketoj diris ke li mortis pro la kvanto da batoj. Ili mallaŭte parolis, timante ke aliulo aŭdu kaj rakontu. Iu priparolis la enterigon, pri ligna kruco enmetita sur teramaso. Ĉesis la ludaro, la birdaj ridetoj fuĝis el la kaĝoj.
Sur ĉio ŝvebadis la Anĝelo de la Morto, kvazaŭ nigra kajto, sed nevidebla. La Anĝelo de la Morto havis la aspekton de vaksa kadavro: blanka, ŝtoneca, rigardo de preĝeja sanktulo, mortinta-vivanto. Li malalte flugadis, oni preskaŭ kapablis aŭdi la surdan bruadon de liaj nubecaj flugiloj. Li iradis kaj venadis kaj, kiam ni sentadis lian ĉeeston, ni serioze interrigardadis, klopodante por kompreni tion, kio poste okazos. La okuloj teren rigardadis, la koro kirliĝis, kvazaŭ sovaĝa besteto enprizonigita, sin ĵetante ĝismorte kontraŭ la kradoj.
Niaj timoplenaj koretoj.
Ankaŭ dumnokte, li venadis por spioni. Nun, liaj flugiloj estas je frostita akvo. Ni klopodadis por sonĝi pri panjo kaj fratinoj kaj, subite, perceptadis lian vizaĝon super nia vizaĝo, tute nigra, kun du truoj anstataŭ okuloj kaj lia spirado estis varma kaj kun odoro de putraĵo en malseka tero. Eksaltante, ni vekiĝadis. Li eskapis. Certe li elspirblovas vizaĝon de aliulo. Ni pli tiradis la matracon, penante kovri ankaŭ la kapon, sed la kruroj, tro kuntiritaj, doloradis kaj la matraco malsupreniris. La kapo denove sin proponis al la malbenita elspirblovado.
Iom post iom nia teruro trankviliĝis, mergiĝis ene de akvo, kiu denove ekkantadis. La pokalo de la vivo revenadis al kvieteco, al la sirenoj, al la ceramikaj veturiletoj, al la kokcineloj, kion scias mi?
Subite, ĉio nebuliĝas kaj mia koro krevas.

Mi vidas ĉiujn grandulojn sur la muro, kriante, sakrante, mi nenion komprenas. Mi alkroĉiĝas al Valdemaro, timeme ni atingas la tumulton. Ili grimpis la muron, preskaŭ ĉiuj, senescepte. Ili ĵetas ŝtonojn kaj sakraĵojn direkte al la domo de la pastro. Sed tio, de ili kriata estas ununura frazo:
Mi malsatas!
Mi malsatas. Ne tion ili sentis, ili certe sentadis timon morti per batado.
Tio ŝajnis milito, katastrofo, estis teruro kaj hororo pli ol la tenkapablo de mia timanta animo.
Pastro filo-de-putino! Mi malsatas!
Ne estis solitara kaj orfa voĉo. Ne, ne! Estis freneziĝinta bando de ŝakaloj, mi malsatas, malfermegante la gorĝoj sub la varma suno, mi malsatas, abelsvarmo, pastro filo de putino, kolerigita de fajra bastono, mi malsatas, formikejo sub bolanta akvo, filo-de-putino filo-de-putino, vesparo preta por mortigi Aĥilon per ferocaj pikadoj sur la vundebla tendeno.
Mi malsatas!
Ni, la etuletoj, kaŝitaj enangule, en malkuraĝa atento, ni pensadis pri tio, kio poste okazos.
Bilardo aperis en la korto, blekegis, furioziĝis, blovegis la fajfilon, la granduloj avancis sur lin kun bastonoj enmane, ululante kvazaŭ luparo trovinte sian predon.
Furioza bando de sovaĝaj goriloj. La inspektoro eniris, enŝlosiĝis.
Ŝtonĵetoj kaj krioj eksereniĝis. Ĉimomente, ni, la etuloj, pleniĝis je kuraĝo kaj, unu helpante la alian, ni grimpis la muron por vidi, ekstere, la tutan urbanaron enronde, atente observante.

Post la serenado de la ribelo, revenis la Anĝelo de la Morto. La rigardo fajroplena, li ne plu estis la Anĝelo de la Morto sed la Diino de Venĝo. Timo blovis el nordo kaj el sudo kaj el oriento kaj el okcidento kaj la mortotuko de la silento kovris la bandon de ŝakaloj, mallaŭtigis la abelan zumadon, premsufokis la afliktajn formikojn kaj asfiksiis la ribelantajn vespojn. La mortotuko de la teruro.
Estas manko en mia memoro. Io estis forprenata de mi, de inter la ĵus rakontata sceno kaj la sekvanta.
Ĉar mi jam estas en la fatala vico.
La vico marŝas laŭ tuta koridoro, supreniras ŝtuparon kaj enfluas en saleto antaŭ la dormejoj. Supre estas ia rumoro, io simila al katarato de akuta voĉo, ne, ne, io simila al kantado de freneziĝintaj tolaĵlavistinoj, tre malproksime. Iom post iom, laŭ nia avanco, la rumoro sin transformas. Estas nun kondamnitoj lamentante per longaj ĝemadoj. Oni jam sukcesas aŭdi la batojn de la manfrapilo, meze de la horora kriado. Tiom da plorado, kaj oni ankoraŭ sukcesas aŭdi la manfrapilon. Estas unu klako post la alia.
Ĉu estas tio la biblia plorado kaj dentgrincado?
    “La anĝeloj eliros, kaj apartigos la malbonulojn el inter la justuloj, kaj ĵetos ilin en la fornon de fajro; tie estos la plorado kaj la grincado de dentoj”,
kriegas la enorma ŝtona viro, la venkisto, en la centro de la altaro de la Kapelo Sistino.
Ni supren marŝadas la ŝtuparon de la buĉejo por la sangeltiro. Iu vidas min. Estas unu el la granduloj, li jam ploris kaj liaj dentoj jam grincis, nun li parpoprenas de grupo kiu spektadas
Jorge, ne timu. Etendu la manon, la alian, daŭrigu sentime. Ne timu. Se vi maletendos la manon, li pli forte batas sur la fingrojn. Se vi etendos la manon kuraĝe, li malforte frapos. Ne ploru, ne timu.
Kaj ne nur li, sed aliaj, kuraĝigas la etulojn: ne timu, etendu rapide la manojn, unun post la alian, ne timu, li batos malmulte kaj iras al la sekvanta. Ne timu!
La lasta juĝo alproksimiĝas, la tero tremas, la sinjora tondro nepardoneble klakas, unu, du, tri, kvar, kiom da ili estas? ni nur ne sukcesas aŭdi la anĝelajn trombonojn, ĉar pligrandiĝas la plorado.
La nura konsolaĵo, la nura helpo, la nura balzamo, estis tiu firma mano kiu tenadis mian ŝultron kaj kondukadis min, gvidante miajn paŝojn, tirante min per delikata protekto, dum la voĉo ne plu aŭdata diradis
ne timu.
Liaj okuloj intense iluminis min, mi ne timis. Antaŭ la dio, li puŝis min, mi etendis la manon, la lignaĵo malsupren venis, mia animo bruliĝis, mi etendis la alian, mia korpo karboniĝis, mi daŭre etendis la manon kaj mi sentis ke mi ricevis la dian gracon ĉar la furio de la juĝo tre malfortiĝis. Kun la manoj en fajro, mi ekploris kaj Zeŭso, fulmotondre
Alian!
Kaj tiu etendis la afliktajn manetojn, mi ne vidis, nur aŭdis la faladon de la fulmoj tra la spaco kaj aŭdiĝis malespera blekado de infana voĉeto de ses aŭ sep aŭ ok magraj kaj subnutritaj jaroj.
La dormejo iĝis dolora hejmo kaj mi ĉiam memoris tiun nigran scenon kiam oni devigis min preĝi saluton-reĝinon
    ĝemante kaj plorante en ĉi tiu valo de larmoj.
Miaj amiketoj, plorante, montradis la manojn. Ni hontis unu antaŭ la alia. Ni ĉiuj havis, anstataŭ manon, du plenblovitajn bulojn, torditajn la fingrojn, bluece ruĝa.
Ni kuntiriĝis enlite, torditaj fetoj, singultantaj, hororplenaj, estas momentoj, kiam animo nenion sukcesas pensi.
La dormo dronigis la singultojn, kvazaŭ oni dronigus ne volatajn hundajn idetojn.

La postan tagon, je vesperiĝo, oni envicigis nin. La pastro! Li dolĉege glitante venis, la nigra vulturo, promenante antaŭ ni, ĉi tien, tien, ĉi tien, tien. Fine, haltis antaŭ ni kaj vomis mielplenan kanzonon, mildan, delikatan, harmonian. La voĉo aspektis kiel besteta felo, lanuga, mola, varmeta. La nigra vulturo iradis kaj venadis kaj paroladis kaj iradis kaj venadis kaj paroladis. Mi nenion komprenis. Mi komprenis ke estis mensogo. Ĉio estis bela, seg mensoga. Tiu timema silento, la memoro pri la hieraŭa afliktego, tio ekzistadis. Tio estis vero. Sed ne tiu voĉo kiu glitadis tien kaj reen, tiuj sparkecaj okuletoj, tiu promenanta serpento forigante la mezfenditan langon, egalan al la ĥimera vosto.

    Vi estas la salo de la tero.

Jes, ĉiu larmoj de la antaŭa tago estis salaj.

daŭrigo en la venonta dimanĉo.

23. Akrobato

    Ĉu en la Korto de la Mirakloj ne ekzistis, en specialaj okazoj, iu reĝo de la almozuloj?
En la dormejo de la Diablo, la mallarĝa kaj malbonodora filio de la regno de agonio, oni elektadis la Reĝon de la Pisuloj.
Oni ne donis al li la nomon Reĝo, oni ne menciis la promocion, li estis kronata nek per oro nek per dornoj. Li ankaŭ ne ricevis juvelecan sceptron aŭ kanan stangon. Anstataŭ purpuraĵo, la uniformo, el kiu, nokte kaj tage, eskapadis la anĝeletoj de la fetoraĉo.
Hazarde, oni elektis lin kiel Reĝo, en la silento, pro la tradicio. Oni subite eltrovis ke li pisadis pli ol la ceteraro, li suferadis batojn pli ol la ceteraro, li fetoradis pli ol iu ajn. Post tiu tragika konstato, Akrobato iĝis la celo de ĉiu koncentriĝinta kaj neŭroza atento de la inspektoroj. La manfrapilo lin avide serĉadis, se dek lernantoj estis batitaj kaj se li estis inter la dek, kial ne estus?, li duoble suferadis.
Mi memoras pri iu, kiu ricevis pugnobatojn antaŭ la envicigita lernantaro. Frosta silento premadis ĉiujn spiradojn. Kaj tiu ulo estis, fine, ĵetata enaeren kaj ricevita per la pinto de la futbala boteto. Ĉu tion mi imagis? Ĉu estas vere ke oni suferis tiajn batojn? Mia kapo ĉion miksas. Mi preskaŭ certas pri tiuj rememoroj. Mi preskaŭ estas konvinkita pri tio, ke estis li, Akrobato, kiu falegis kun la stomako sur la futbala boteto, aŭ la buŝo aŭ la testikloj aŭ la spino, ĉu tio gravas?
Mi memoras lin en la centro de la piramido de pisuloj kaj, por ke miaj memoraĵoj pli doloru, mi spektis la disruinigon de la templo. Murmuradon, specon de neevitebla ululado, kruron kiu rompas la simetrion, iu rulante sur la aliaj, brakoj kaj kruroj interplektitaj, polpo agonianta aŭ en aflikta kopulacio kaj la leda zono de Bilardo rapide kaj sible flugante, serpento kun fera lango preta por freneze mordi. Ili senespere kuntiriĝis, refaradis la konstruaĵon, sed la zona buko minacadis la okulojn kaj ili denove enmiksiĝinte faladis.
Mi demandas al mi ĉu tio veras.
Miaj okuloj malsekiĝas, mia koro minacas eksplodi kaj mi decidas ne plu memori.
Sed en la ĉefa profundaĵo de mia animo, jen vulturo ridegas kaj mave susuras: tie mi ĉeestis. Kaj agonianta ardeo mortas dum eligas, en stertoro, la plej suferigan ĝemadon: neniu rajtas forgesi tiajn aferojn!
En mia imago, mi prezentas al mi, ke Bilardo subite haltas kaj ĵetas al la pordo brilan kaj sangoplenan rigardon; la rigardo de la Arkianĝelo en la tago de la elligo el la Edena ĝardeno. Kaj ni, la etuloj, kiuj tie ĉeestis pro ia sadisma scivolemo, ni freneze kuris rekte al niaj litoj kaj tie, dum longa tempo, la koro, akcelita per tiu fuĝo por savi nin  kontraŭ morto, la koro saltadis ene de la brusto, varmigante nin, aŭ, minimume, distrante nin pri malvarmo.
Kia speco de kolora sonĝo eblus post tio?
Mi jam parolis pri la mano kiu mapurigis la freŝan surmuran farbon. Akrobato estis cerba malfruiĝinto, li ne rimarkis ke oni ĉion farbis. Ĉu eble estas pro la timo kiu ĉiam akompanadis lin?, devigante lin stumbli la tutan tempon, sufokiĝi per ia ajn vorto, aŭ tute pisi, eĉ ne dormante. Tio estis pli ol timo, ĉu ekzistas la ĝusta vorto? Mi ankaŭ demandas ĉu li vere estus malfruiĝinto. Lia konduto povus estis rezulto de konstanta kontrolado kaj konstanta batosuferado. Mi pensas ke li estis intelekte malfruiĝinto, ĉar li havis enorman la kapon, la kranio etendiĝis malantaŭen, kiel tiuj de la du egiptaj princinoj, filinoj de Aĥen-Aton. Kaj mi pensas plie, ke estis tiu difekto kiu transformis lin en jesukriston, kontraŭvole. Li estis mulato kaj malbela. Multaj estis tiel. Li pisadis enlite. Kiom da estis la pisuloj! Sed tiu enorma kapo, senekvilibra, peza kaj monstreca…
Ili ne kapablus teni la ĉeeston de tiu stranga figuro. Foje li longe konversasiis kun mia grupeto kaj mi klare memoras ke, en la profundo de lia rigardo, estis granda mildo kaj lia voĉo estis dolĉa. Sed la monstreca kapaĉo, kaj li fetoris, li estis promenanta peco de pisaĵo, pisaĵo subsune sekiĝinta, post akumuliĝo de multaj tagoj, truita kaj putra uniformo.
Kiel oni diras pisulo, en la latina lingvo.
    Jesus Akrobato, Rex de la Pisuloj!
Se la antikva dio aperus al mi, mi petus returne mian pasintecon. Kaj, en ĉeesto de Akrobato, mi ĵetus al li survizaĝen la sanktigitan pasvorton:
    ECCE HOMO!

Mi ankoraŭ ne finis!
Kiu donis al la mondo la rajton bategi lin? Kiu donis al la inspektoroj la rajton mortigi lin? Kion faris la patrino de tiu malfeliĉulaĉo?, kion faris ŝi al la mondo?, por ke ŝi havu sian filon ŝotata kaj sangokovrita ĝis la lasta spiro!
Kia dio havus la senhontaĉon pardonpeti al tiu virino?

Mi ne scias ĉu la kialo estis la lakta sukeraĵo, tiu kolektiva pandemonio de la intestoj kaj de la merdara senŝarĝigo, mi ne scias ĉu pro tio li meritis la batadon. Mi ne scias ĉu tio okazis pro la mano makulita de la farbo kaj mi eĉ ne scias ekzakte kiam la tragedio okazis. Li estis feroce draŝita. Ene de la nebularo de tiu terura pejzaĝo de mia memoro, mi aŭdas ĝemadojn de ĉevalo, de lupo, de kato, de rato, ĝis la lastan sangantan ĉirpon. Poste, li tute malaperis. Miaj amiketoj flustradis ke Akrobato estas malsana, en la domo de la pastro, finfine la hieno havos sian festenon, la reĝa katarto malfermos la flugilojn kaj kontente promenados.
Mi ne memoras pri la funebra procesio, malgraŭ tio ke ekzistas malklara imago ene de mi. Senkapigita ardeo aŭ vulturo kun pistata beko, kruroj kaj aloj disŝirataj. Estas ĉerko malpeza kaj vagabonda. Estas silentaj paŝoj sur polveca vojo. Estas tremantaj manoj de la plejaĝaj lernantoj, kiuj tenas la leĝeran pezon de tiu fatala averto. Estas kapklinita pastro, promenante kun rigardo plena je bonkoreco.
Tute certe, estas ankaŭ vibrado de sonorilo, penante diri ke naskiĝo kaj funeralo havas la saman muzikon de ununura resonado.
Tio okazis en 1950. Mil, naŭcent kvindek jarojn de epoko kiu devus esti civilizita. Kelkajn miljarojn de skribita historio. Mi ne scias kiom da miljaroj ekde la apero de la homo sapiens.
Homo sapiens.
Homo dementissimus.

daŭrigo en la venonta dimanĉo.

22. La pisuloj

    Ĉu eble ili ne mokis pro tio, ke tiu spektaklo estis tro ordinara?
Ĉiumatene, pliaĝa lernanto estis elektata por flari la pisulojn. Li iris al la vico de la malgranduloj, per manodorso tuŝadis la altan parton de la femuroj kaj apartigis tiun, kiu estis malseka. Se li dubus, li alproksimigadis nazon kaj flaris. Iom post iom formiĝis grupeto da pisuloj. Manfrapilo. Laŭ la humoro de Antono, la glatan. Laŭe, la truplenan. En iu tago, du batojn patrinecajn, la ligna kulero frapante malforte kaj indulgece. En alia tago, ekzekutistan violenton. Se la viktimo timeme maletendus la brakon, la fingroj klakadis. Kaj por ĉiu maletendo de la mano, frapo pli furioza kaj senkompata. La manoj bluiĝadis.
Se iu estis konsiderata kiel persista pisulo, post sinsekvaj apartigoj pro la malseka uniformo, tiu devus pasi al la pisula dormejo. Tio estis rekonstituo de iu infera cirklo, kun turmentoj elektataj, sed ne variaj.
La matracoj, delonge ne plu estis matracoj. En ilia centro, jam sen remburaĵo, estis enorma truo de putra ŝtofo kaj el tie eskapadis mucidaj kaj fetoraj pajloj. Kripoj por la idoj de la homo. Duraj kripoj. Sube, la litaj dratoj; la kompatinduloj klopodis por dormi sur la matraca rando sed fine iradis sur la truon.
Kaj kio, pri la odoro? Antaŭ ol ni eniris en nia dormejo, ni preterpasis ĉe ilia pordo. En tiu tempo, mi nenion scis pri tio, kion signigas alkutimiĝi. Pro tio, mi ne kredas je infero. Ĉiuj jam imagataj turmentoj, ekde la puno de Sizifo ĝis la danteskaj cirkloj kaj la kvar seneliraj muroj de Sartre, je la dua tago malpli doloros, je la tria, ankoraŭ malplie, kaj tuj tuj ili nenio alia estos, se ne rutinaĵo. Escepte se, post la hodiaŭa turmento, la sufero forviŝiĝus el la memoro. Tiamaniere, jes, en la posta tago estos horora novaĵo. La nocio pri tio, ke ĉio ripetiĝus poreterne estus la nura turmento por tiuj viktimoj. Mi senpage donacas tiun ideon al la fervoraj teologoj.
Ni forlasu la inferon de la teologoj kaj reiru al la infero de la Reĝa Katarto, la papo de la putraĵo-voruloj. Unufoje mi vidis la turmenton kaj ĉiuj priparoladis ilin. Tamen, se mi volas esti honesta, mi devas diri ke mi ne scias kiom ofte tio okazadis.
Antaŭ ol dormi, ili ricevis la punon. La imagpovo ne tro lertis. Eĉ ne bezonis. La plej grava pisulo staris. Ĉirkaŭ li, la aliaj devis resti kapomalsupren, apogante la piedojn sur tiu de la centro. Tio faris malregulan konuson. Tiel ili devis resti, en ekvilibro, dum ia determinata tempo.
Variaĵo estis fari la inverson. Tiu de la centro, kapomalsupren, kaj la aliaj tenante lin.
La dormemo ŝanceladis ilin kaj, tremante unu, la tuta piramido brue falegis. La Babelturo etendiĝis surplanke, neniam ili atingus la ĉielan regnon. Tamen, ĉiuj paroladis la saman lingvon, la mutan lingvon de la teruro.
Ĝuste pro tio, pro la matraco, pro le fetoro kaj pro la piramido, neniu ŝatis degradiĝi al pisulo. La matena kontrolo estis tortura.
Mi urinis enlite, vere ke ne ofte, ĝis dek jaraĝa. Eble pro distro, ni dormadis sen antaŭa pisado kaj dum la nokto ni vekiĝadis, ni kuradis al necesejo, tiu tre stranga necesejo, malgranda, humida, malluma, sed sufiĉa. Ni urinadis kaj la urino varme sterniĝadis sub la korpo. Tuj ni vekiĝadis por eltrovi ke estis sonĝo, tiu necesejo estis amara mensogo.
Du aferoj permesis al mi ne fali en la dormejon de la hororoj. Unue, mia veziko eksplodadis tuj post la dormo, antaŭ frumateno. Ĝis la matena kontrolo, mi estis seka, aŭ preskaŭ. Due, tiu ĝenerala protektado, kiu gardadis min ene de rezistema fortreso. Mi memoras pri kelkaj fojoj, kiam mia vesto estis ankoraŭ iomete humida kaj la flaristo haltis, rapide, kaj daŭrigis. Kial devas denove esti Moseo? Eble jes, eble ne. Se li preteriradis, sen inkludi min en la grupo por la manfrapilo, ĉiam, granda sensaco pri senŝarĝiĝo malvarmigis min.
Miaj amikoj adoptis strangan rimedon. Iam mi eksperimentis sed, dumnokte, mi vekiĝis, iris al la necesejo kaj ne  bezonis fini la timigan provon (tio certe okazis en la unuaj monatoj, ĉar mi ne perdiĝis meze de mallumo).
Ili ŝnurete ĉirkaŭvolvadis la prepucion kaj nodis, per tre forta premado. Tiel, ili restis la tutan nokton. Se ili urinus, la ŝnureto malpermesus eliron de urino kaj ili vekiĝis pro doloro. Ili havis sufiĉan tempon kuri al la necesejo, matraco kaj uniformo restis sekaj.
Iam, Ze da Silva malfrue vekiĝis, malfermis la pantalonon kaj montris. Lia kaceto estis ŝvelita, enorma sfero en la pinto kaj la nigra haŭto streĉa kaj brila kiel baloneto. Li iris al necesejo kaj revenis, tute seka, ridetante pro la venko.

daŭrigo en la venonta dimanĉo.