Categoria: Esperanto

18. Impresoj pri fora mondo

    Mi ĉiam demandas al mi pri mia lernado kaj miaj reagoj, en tiu epoko, rilate la seksajn problemojn. Mi bone scias ke tio, de mi spektata, estis ĥaoza, nemormala kaj densa. Sed tion, mi scias per aliaj rimedoj, legaĵoj, filmoj, dokumentaroj, deduktoj. Mi demandas al mi, do, pri tio, kion mi sciis, vidis, lernis en tiu internulejo.
Kiam mi eniris, mi havis ses jarojn kaj naŭ monatojn. Kaj ok jarojn kaj ses monatojn, forirante. Mi nenion sciis, krom tio, ke ekzistas viroj kaj virinoj. Mi sciis ankaŭ ke io okazis inter ili, sed tio, kion ili faris inter si, neniam iĝis objekto de miaj tiamaj cerbaj remaĉadoj.
Tuje, en la trajno, mi aŭdis tiun tranĉan kaj sekan frazon, kiu devigis min refari miajn konojn:
Aluizjo estas edzino de Antono.
Jen nova elemento, tre kompleksa.
Mi devas rimarkigi, antaŭ ĉio, ke la temo sekso neniam maltrankviligis min kaj tio ankaŭ certe okazis al la etuloj ĉar ni ne interparoladis pri tio. Ni spektadis, ni aŭdadis, kvazaŭ ili parolus pri kompleksegaj aviadiloj, kiuj neniel koncernas niajn ceramikajn veturilojn.
Ili kantadis maldecegan kanzonon kiu instruis al mi novan konceptaĵon:
    En putinej’ mi vidis panjon vian,
kaj ŝia piĉo estis sangoplena,
en ŝiaj manoj jen multe da mono,
gajnita de maristo obscena.

Eble, dum tiuj tagoj, mi lernis tion, kion signifas prostitutino; kompreneble ili neniam parolis tiun neimpresivan eŭfemismon. Ili kriadis la precizan vorton, sonore. Ili ankaŭ rakontadis fikciajn aventurojn, en unu el ili, la heroo ludadis subtable kun lanterneto kaj lumigis inter la kruroj de onklino kaj li diris pri tio de li vidata, senkaŝe, per buŝo tute senkulpema kaj nejuĝema.
Alia kanzono mi ne komprenadis ĉar la ĉefa vorto estis de mi nekonata, nur en la liceo mi ĝin lernis. La melodio estas tre fama katolika himno.
    Anĝeloj masturbas sin,
Anĝeloj masturbas sin,
Nigra estas la kokin’
Kaj l’ anuso de l’ patrin’.

Iom post iom la nova mondo elvenadis el nebulaĵo. Per obscenaj gestoj, ili rakontadis tion, kion viroj faras al la virinoj, mi ne komprenadis. Sed mi lokadis ĉion en mensa arkivo. Egalaj gestoj estis uzataj por surprize ataki de malantaŭe iun distran kunulon. Tiu instruo estis tro facile por kompreni, precipe pro la kvanto da ripetado.
Ili havis ordinaran ŝokan ludaĵon. Se iu surgrunde sidadis, kaj ludante kaj konversaciante, de malantaŭe venis aliulo kaj desegnadis, ĉe la pugoj de la sidiĝanto, imensan faluson, sen ke la viktimo rimarkus. En la bazo de la faluso li desegnagis, unun al ĉiu flanko, du grandajn testiklojn, rapide sidiĝis kaj jen denove la samaj gestoj, nun akompanataj de ĝemadoj de vundita kato. Ĉiuj ekridegadis kaj kiam la distrulo eltrovis la ludon, rapide stariĝis kaj perpiede forviŝadis la sursablan desegnaĵon, por fini la tiel publikan ofendon.
Mi memoras ke estis unu nura banejo por ĉiuj, la granduloj en iu flanko, ni en alia. Mi neniam atentis ilin, escepte kiam mi rimarkis ke ili havas pubharojn kaj ni ne. Ankaŭ tiu eltrovo estis arkivita, sed, nun, absolute sen ia ajn emocio.
Fakte, ni ne atentadis tiujn detalojn. Tre malofte ni aŭdadis la seksajn konversaciojn ĝisfine ĉar ni nenion komprenis.

Tamen, ene de mi, estas rememoro pri tre kompleksa epizodo. Estas konfuza sceno, sed, samtempe, kun tranĉeme klaraj detaloj. Mi jam parolis tion, ke, per sama intenseco, nur la nokto en domo de la instruistino kaj mia plonĝado enakven, brakumita al la dorso de la inspektoro. Tiun epizodon, mi nomis “La Okazaĵo”
Malfacile estas diri, pro kio mi memoras tiun fakton kun detaloj tiel reliefigitaj, sen kapabli, tamen, enĉenigi ĝiajn erojn. Laŭŝajne, nenio estas grava aŭ malagrabla, escepte la tranĉilo kaj la minaco de supoza violento. Tio igas min konkludi ke la okazaĵo devas rilatiĝi al sekso, pro iu detalo kaj pro la impreso en mia memoro, speco de haloo ĉirkaŭ tremado kaj ektimo.
Estas skalo ĉemure apogata. Unu el la granduloj sidas supre, en bankalsono. Antono alvenis kaj ili ekkonversaciis. Mi ludadis kun argilo ekzakte sub la eskalo. Antono enmane tenas tranĉilon, kiun li kaj montras kaj kaŝas. La unuan frazon de mi aŭdata, ne, ne, la nuran memoratan frazon de la tuta epizodo, estas:
Se vi rakontos al iu, mi mortigos vin.
Ili dum longa tempo diskutas. La junulo, fortika kaj bela blondulo, iom post iom sin lasas konvinki, kontraŭvole. Iliaj voĉoj estas sufokece mallaŭtaj. Li penas novan argumenton kaj Antono aspre tranĉas, firme parolante, sed tute trankvile.
Mi suprenrigardis kaj vidis ke la glano de la lernanto estis ekstere, mi pensas ke neniu el ni estis cirkuncidita. Strange ke, neniam antaŭe, laŭ mia memoro, mi atentis al generaj organoj de unu el ili, tion neniu kaŝis.
La cetero estas konfuzo, mallumo, dubo.
Mi demandas: Kial la impreso pri tio, ke estis seksa travivaĵo? Ĉu pro la frazo aŭdita? Ĉu pro la viditaĵo, kiu ĝenis min? Eble mia cenzuro forviŝis frazojn de antaŭe kaj de poste sed ne sukcesis detrui la sentitan emocion.
Kompreneble, nun, dum mi skribas, la aferoj iĝas memevidentaj, pro la intelekta kono pri tiaj circonstancoj, junuloj je diversaj aĝoj, inspektoroj, kuna vivado… Dirite estu ke ĉio perturbis min. La tranĉilo… Se vi rakontos al iu, mi mortigos vin… La sekso de la junulo, tie supre, la montriĝanta glano senkapuĉa…

daŭrigo en la venonta dimanĉo.

17. Otito kaj nokto-blindeco

    Kiom da fojoj eniris en la lernejo la dolĉa figuro de kuracisto, kun siaj kompatemaj manoj. Mi memoras pri neniu. Ĉu flegistino? Neniu. Ĉu apotekisto? Neniam.
Nia tuta medicino konsistadis en la kontraŭvermaĵoj. Tio estis tiel terura ke certe forpelus ĉiujn virusojn enloĝantaj en niaj rakitaj kaj malsataj korpoj. Eĉ la demono ne rezistus.
La higiena kondiĉaro proponis abundan materialon por traesplorado. Kobajoj laŭplace, malvarmo, malsato, senvitaminozo, ĉiuj senŝuaj, malagrabla dormado, ne filtrita akvo, se ne tiu akvo de la neceseja rezervujo. Ni havis enormajn kaj fenditajn la lipojn. Tion mi scias, ĉar dum multe da tempo miaj fratinoj ripetadis pri la teruriĝo antaŭ niaj lipoj, je nia alveno. Nia haŭto estis seka, kiel tiu de persiko, blankmakulita. De ĉiuj nazoj eterne fluadis la verda kaj akveca kataro. Ni ĝin purigadis sur la vesto, en la fino de la semajno la vestoj estis amelitaj kaj malpuregaj.
Kelkfoje, unu el ili ne sukcesis teni la manĝon en la stomako. La organo rifuzis, estis repidega tajdo, irante kaj venante kaj irante kaj venante, ĝis ĝi fine provokis acidan ondon de fazeolo kaj rizo, sterniĝata surgrunde, tie restante ĝis kompleta sekado.
Krom tio, nur la maldikeco.
Rilate nian sanon, mi memoras unun epizodon okazintan al Geraldo kaj du al mi. Krom la bonefika ftizo de Marketo, kiu proponis al li enviatajn libertempojn en la pastra domo.
Iu nokto, Geraldo malpermesis la dormon al ĉiuj. Lia dento doloradis. Tio ofte okazis, mi memoras, ŝvelitaj mienoj, vinditaj per tuko veninta ni ne sciis el kie. Lia doloro, aŭ estis pli forta aŭ servis kiel preteksto por violenta ribelado. Li kriadis, roradis, la inspektoro ne sciis, kion fari. Ĉar li rimarkis ke ĉiuj atentis, li profitis por sakri kontraŭ la pastro. Tio estis pli ol sakrilegio. Sakrilegio altiras la mortigan fulmon, oni atendas la mortigan fulmon kiu ne ĉiam okazas. Sed, en tiu loko, sakri kontraŭ la pastro egaliĝis al kreskanta skalo de fizika doloro kaj malkreskanta skalo de humiligo. Manfrapilo, batoj, ŝotoj, finiĝante per malelegantaj flugadoj kaj faloj kiel pakaĵo.
La doloro fortigis lin. Mi timigegis ĉar sakri kontraŭ iu ŝajnis al mi teruraĵo kaj mi estis besteto timplena. Samtempe, mi fieriĝis ĉar estis mia frato tiu, kiu alfrontadis la instancojn, li suprenĵetadis tiun renversitan pluvon de detruo.
Tiu filo-de-putino, mizerulo, tiu bugrato, la kulpo estas de la pastra filo-de-putino.
Ĉiuj silentadis kaj rigardadis la inspektoron.
Geraldo, venu kune.
Mi ne iros pro ia ajn kaco! Mia dento doloras pro tiuj filoj-de-putino, pro tiu mizerulo de la pastro!
La rakonto ne malbone finiĝis. Male, li iris al la domo de la pastro-direktoro, kiu flegis lin kaj proponis kuracilon. Li triumfe revenis.

Iumatene, mi malbonfartis. La mondo aspektis sencele. La kaĉo ŝajnis naŭza kaj mi ne manĝis. Mi kuŝiĝis sur la cementa benketo kaj forgesis min tie. La tagmanĝa horo alvenis. Oni alvokis min, estis dimanĉe. Estis stultaĵo perdi la dimanĉan manĝon: la rizo estis pli bongusta kaj troviĝis en la kuvo peco de ŝafaĵo. Mi ne kuraĝis iri kaj restis. La sentata impreso estis pri senmova universo. Mi dormis. Malgraŭ la forta suno, mi sentadis tro da malvarmo, la cemento estis frosta, sed la supra parto de la kapo, subsuna, ardadis. Distanta bruado ekperturbis min, kvazaŭ senfina kaskado. La suno plifortiĝis kaj kreskis la bruo. Estis malagrabla zumado, aspra, raŭka. Ĝi pligrandiĝis, mi rimarkis ke la aŭdo-organo gluita al la cemento tre doloradis.
Iu alparolis min, klopodis por levi min, mi rigardadis sed nenion komprenis. La homoj briladis antaŭ mi, kvazaŭ anĝeloj en la paradiza krepusko. Ili parolis pri Geraldo, mi aŭdis meze de tondra bruado la nomon de mia frato. Kaj jen li alvenante, plena je zorgo, levis min kaj riproĉis ĉar mi restis senmanĝa kaj sub la suno. En malluma angulo, la brilado iĝis malforta sed la frenezaj bruoj de infera uzino ankoraŭ longe daŭris.

Menciindas iu fakto pri mia sano. Mi nenion vidadis dumnokte. Pli malfrue, en la Liceo Petro la Dua, foliumante libron pri sciencoj, mi eltrovis ke manko de vitamino A rezultas nokto-blindecon. Tiamaniere, tiu stranga konsterno klariĝis. Ĝis nun, mi tre timadis, mi ne sciis ĉu mi estis malsimila al la aliuloj, ĉu mi iĝadis blinda, mi nenion komprenadis…
Ĉagrena memoraĵo rilatiĝas al la horo supreniri al la dormejo. Ŝajnas al mi ke, apenaŭ mallumiĝis, oni envicigis nin por la suprenirado. Tiu mallumo neniigadis min. Mi ne kapablis percepti etan lumaĵon, helan makulon. Mi aŭdadis ĉiujn, mi sciis tion, kio okazis, sed mi sentis min tute izolita. Iam, senvole, mi foriris el la vico. Ĉiuj alvokis min. Mi ne bone sciis el kie venadis la voĉoj, estis multaj samtempe, mi penis reveni kaj ekkoliziis kontraŭ la muroj. La afliktaj voĉoj de Valdemaro, Hermeso, Vazego, Ze da Silva, mi ne sukcesis lokalizi ilin kaj mi stultece rondiradis, la brakojn antaŭen por ne vundi la vizaĝon. Jen, iu mano prenis min per la ŝultro kaj mi sentis min kondukatan, iu gvidis min ĝisliten.
Post tiu tago, kiam la vico ekmoviĝadis, mi tenis min je la vesto de la antaŭulo kaj iradis…
Alifoje, mi vekigis pro volo iri al la necesejo. Estis necesejo flanke de la dormejo. Mi zorgeme tuŝesploradis la lignojn de la litoj. Penege, mi atingis la malvarman kahelan grundon, mi urinis ie ajn kaj revenis al mia lito. Mi denove tuŝesploradis, mi sentis la korpojn, krispajn harojn kun sablaro, piedojn plenajn je seka koto, mia kapo frapis sur kradoj, mi iradis kaj venadis kaj jen mi denove ĉe la pordo de la nenesejo.
Plenaflikte, mi perdiĝis meze de tiu arbaro de litoj, absurde malluma, kaj mia korpo komencis ĉion batpuŝi. Iu kriis mian nomon,
mi ne kapablas trovi mian liton,
kaj kondukis min kvazaŭ magie, rekte al mia malvarma lito.
Kio okazintus al mi en tiaj noktoj, se mi ne estus magra kaj kun timemaj okuloj kaj timida kaj amata de ĉiuj?

daŭrigo en la venonta dimanĉo.

16. La preĝejo



    Certe, ĝi nek estis granda nek tro riĉa. Sed, neeviteble, devus aperi oraĵon, iu floro, iu lumiganta kandelo aŭ per longa ŝnuro pendanta iluminaĵo, iu plenkolora vitraĵo, tiaj aferoj  belas. Ŝajnas al mi ke estis vico da pentraĵetoj, montrante la sanktan vojon, kiaj mirindaj pentraĵoj!, veraj fotoj!, hodiaŭ vulgara akademia stilo laŭ David, eble eĉ ne tio.
    Tio, kio pli forte kortuŝis min en la preĝejo, estis la skulptaĵo de tiu virino. Brilaj okuloj, malsekaj, homaj haroj kaj ponardo enŝovita en la brusto. La mama karno, de la malgranda parto videbla de la mamo, malfermiĝis en fendeto kiel du virgaj lipoj, sanga makulo kaj imensa ponardo. Nia Sinjorino de la Doloroj! Neniu klarigis al mi ke tiu ponardo estis simbola, mi komprenis kiel realaĵo kaj eble eĉ farintus la komparon kun deflorado.
    Tiu bildo persekutadis min, mi ĉiam pensis ke mi ĝin havas antaŭ mi kaj per tio, oni povas taksi la inspiratan hororon. Tio okazis en 1949 kaj 1950.  En 1961, dek unu jarojn poste, mi sonĝis pri tiu statuo. Nuda de supre la talio, kaj sur la genuoj la mortinta Kristo, tre simila al la Pietá de Michelangelo. Ne estis ponardo, sed ambaŭ mamoj montradis horizontalan tranĉon. En 1973, ŝanĝis la sonĝo. La virino havas infanon surbruste, same kiel la madonoj de Rafael. Nuda, kiel la antaŭa, sed ĉi tie estas pentraĵo. Staras proksime al ŝi belega skulptaĵo de egipta sacerdoto kun ponardo enmane. La skulptaĵo avancas al la pentraĵo, mi ekas klopodon por malhellpi sed preferas halti por spekti tion, kio okazos. Li traboras la mamon de la pentraĵo kaj ruĝa sango elfluas.
    Tiu preĝejo, kiel ĉiuj aliaj, dum longa tempo, inspiris al mi pli da teruro ol ia ajn emocio. La sanktuloj, ruĝe vestitaj kaj kun homaj haroj, al mi estis egalaj al resurektintaj kadavroj, ankoraŭ verdaj, ankoraŭ senmovaj. Sed la plej granda teruraĵo estis tiuj ververaj okuloj, brilaj kaj penetremaj, rigardante punkton antaŭ ili, senmovaj, severaj, poreterne vivantaj kaj poreterne mortintaj.
    Ni sidadis sur longa benko kaj balancadis la polvoplenajn piedojn. Mi observadis la circonstancaron, imitante kaj la stariĝon, kaj la surgenuiĝon kaj la sidiĝon. Mi observadis.
    Mi pensas ke ni malmulte iradis al la preĝejo; des pli bone, pro miaj sonĝoj. De tiuj pezaj promenadoj, mi nur havas du rememorojn. Tro amaraj, du funebraj vulturoj, poreterne ili iras kaj venas ene de mi. Ili haltas, rigardas min iun tempon, tremeras kaj daŭras la iron kaj venon. Ĉu tiuj du faktoj okazis en la sama dimanĉo? Ne gravas. En tiu mia nuno, ne gravas.
    Ni iradis al la ordinara meso, ne okazis speciala meso por la lernantoj. Ni amasiĝis sur kelkaj benkoj kaj la urbanaro okupis la ceterajn.
    La meson faris Li.
    Tio ne gravas, ĉar ankaŭ estas nigraj mesoj.
    Mi rimarkis ke la knabeto antaŭ mi manĝadis kokosan sukeraĵon. Li estis ĉe la patro. La viro lasis la ĉapelon flanke de si, sur la benko. Do, ekzistas porĉiame arestitaj ene de mi, en memora ĉelo, patro kun ĉapelo kaj knabo kiu manĝas kokosan sukeraĵon. Li tre malrapide manĝadis, peceton post peceton, kaj la longa daŭro estis afliktiga. Ĉio ĉirkaŭ mi malaperis kaj en la universo nur ekzistis sukeraĵo kiu iris supren, malsupren, malaperetis, revenis… Blanka, senforma, diseriĝante. Se li ĉion manĝintus unuglute, frotante surpantalonen la mielecajn manetojn, eble la sukeraĵo ne plu ekzistus en mi, nek li, nek, precipe, la patro. Sed tio ne okazis. Li, senvole, daŭrigadis la torturon. Li ne sciis pri la aflikta salivado. Li ne sciis pri la interrompita spirado. Li ne sciis pri la tiel proksima atentego.
    Li havis ŝuojn kaj liaj vestoj estis puregaj.
    Kaj nun mia fantazio konfuzas la finiĝon de la epizodo. Jen, la knabo foriras kun la patro kaj lasas surbanke pecon de la sukeraĵo kaj mi manĝas ĝin. Jen, foririnte, mi vidas la proksimiĝantan viron, sukeraĵo enmane, kiun li donacas al mi.
    Ho! Probable, ne tiamaniere finiĝis la afero. Kiam Li liberigis nin, ĉiuj stariĝis, mi foriris meze de la tumulto kaj la vidataĵo tute malaperis.
    Sed mia fantazio insistas kaj montras al mi eretojn de la kokosa sukeraĵo sterniĝintajn surbenke, forgesitajn.

    daŭrigo en la venonta dimanĉo.