10. La leteroj
Kampo-do-Mejo, kotopo, kotopo.
Panjo, aŭ
Onklino, aŭ
Karaj gepatroj:
Saluton.
Unue, mi deziras al vi sanon kaj feliĉon.
Due, mi petas ke vi sendu al mi, kiel donacon:
kombilon;
dentobroson;
dentopaston;
tualetsapon, se eble, Eŭkalol’;
ŝuojn;
sveteron;
bankalsonon;
skatolojn kun dolĉa densigita lakto;
skatolojn kun sukeraĵo;
kaj tio kaj tio
kaj tio kaj tio.
Nia tuta leteraro estis, sen ia ajn ŝanĝo, egala. La saman enkondukon, Saluton, unue, kotopo, kaj la sekvantan liston de donacoj. Ĉi tie, okazis variaĵoj. La malŝparemuloj senhalte plilongigis la serpenton, antaŭĝuante la feston, tiamaniere donante plezuron kaj al gusto kaj al korpo per la simpla skribado de la vortoj. Aliuloj, pli humilaj, kontentiĝis per tio strikte necesa.
Ni skribadis la leterojn en instruĉambro. Unue, sur skiza papero. Ŝajnas al mi ke ni restadis tutan semajnon ĉe la leteroj. Ili kontrolis la kaligrafion, la teksto estis kritikata. Ni reiris al la pupitro kaj ĉion refaris sur alia papero. Ĉu iam iu diris ke plendo estis malpermesata? Aŭ, kontraŭe, ĉu la unuanima kaj malkuraĝa silento apartenis al tiu grupo de agoj de malfortuloj, izolitaj per la povoforto? Kiu aŭdacus ribeli kontraŭ tiu tirana Olimpo, ni sendefendaj, ni malsataj, ni debilaj pro manko de vitaminoj, ni tuŝataj de malvarmo kaj, precipe, tratrempitaj kaj impregnataj de la plej mortiga timo. Ne ekzistus Prometeo kapabla helpi tiun melankolian bandon de pilgrimantaj viktimoj.
En koncentrejoj de nazioj, rusoj, angloj, kaj ceteroj, certe same okazis kaj eĉ pli terure. Sed tiu idaro de la propeka kapro ankoraŭ ne atingis, en sia plejmulto, la puberecon. Ni pagadis la pekon vivi.
Hodiaŭ mi ne havas nocion pri mia tiutempa sufero. Mi klopodas por taksi ĝin pere de eroj de memoraĵoj, mi volas kompreni melankoliajn travivaĵojn, dolorigaj revivaĵojn. Malgraŭ tio, nek al mi mem, nek al iu ajn, mi havigas la rajton pardoni.
Mi deturniĝis de la ĉapitra celo. Mi paroladis pri la leteraj temoj. Saluton, mi volas ke vi sendu, la listo, kaj bela kaj agrabla fermo, kie, ĉiu el ni, Pangloso, bastardo de la manfrapilo, ripetadis, sen ia konvinkiĝo, ke ni loĝis en mondo plej eble bona.
Aprobita la skizon, ni ricevis mirindan blankan paperon, blankan kaj blankan, kiel lakto, kiel lilio, nenio ekzistis pli pura en la tuta universo. Supre, desegnaĵo montris la konstruaĵon kaj, per literoj faritaj de feino aŭ anĝelo: Instituto pri Profesioj kaj Agrikulturo Sankta Jozefo. Kaj nun la timema kaligrafio surglitis surpapere, transformante la leteron en vivantan organismon, en mesaĝon al malproksimaĵo, en kamuflatan peton pri helpo, kaj ĉiu deziris, donante la leteron por la sendado, ke la vera mesaĝo estu komprenata, ke la parencaro malfidu, ke ili deduktu tion, kio ne estis skribata, ke ili ion divenu!
